دنیای عروسک ها
چندین سال است که، کارخانه بسیار معروف عروسک سازی در آمریکا هر 10 سال یکبار عروسکی زیبا با برندی خاص می سازد که گذشت عمر را نشان دهد...
هنوز بعد از گذشت چندین سال به عروسکم مینگرم که برای من یادآور خاطرههای شیرین و قدرتهای جادویی است. همیشه با او درددل می کردم...او همدم غم و شادی من بود. اما آیا به راستی این فقط خاصیت عروسک من است یا همه عروسکها و آدمکها، قدرت جادویی دارند و میتوانند کودکی را به اوج خلاقیت، زبانآموزی، مهرورزی، مسئولیتپذیری و تخیلپردازی برسانند؟عروسکها و آدمکهایی که از کودکی به عنوان نوعی اسباببازی با کودکان همراه هند، از چنان خاصیتی برخوردار ند که آنها را از سایر اسباببازیها جدا میکند. این خاصیت به خاطر آن است که کودک میتواند با عروسکش حرف بزند و با او درد و دل کند. این صحبت کردن باعث افزایش گنجینه لغات و جملهبندی او شده و از طرفی موجب تخلیه روانی کودک میشود. کودک با این اسباببازی خاص، چنان پیوندی برقرار میکند که گاه او را فرزند خود میپندارد، همچون نوزادی از او مراقبت میکند، او را میخواباند، به او غذا میدهد و او را به گردش و تفریح میبرد. به این وسیله کودک، مسئولیتپذیر میشود و روابط اجتماعی را میآموزد.
این اسباببازی ویژه چنان با کودک ارتباط برقرار میکند که وارد فضای
شخصی او میشود؛ اما هنگامی این اسباببازی، عملکرد بهتر در میان
کودکان خواهد داشت که والدین، کودکان را هنگام بازی کردن با
آدمکهاشان مساعدت کنند؛ یعنی در بازی آنها مشارکت کنند، به آنها
یاد بدهند که به آدمکهایشان احترام بگذارند؛ دوستشان بدارند و
در هنگام برخوردهای مثبت با این اسباببازی خاص، کودکان را تشویق کنند.
کوتاه سخن اینکه با این اسباببازی خاص، والدین میتوانند بیشتر آموزشها
را از ابتداییترین مانند آداب غذا خوردن، تا آداب و روابط اجتماعی را
به کودکان فرا دهند.
اما با تمام کارکردهای منحصر به فردی که این اسباببازی با خود به
همواره دارد، نباید از کارکردهای روانی منفی آن غافل بود. این کارکرد
منفی در اثر نوع عروسکهای خاص ایجاد میشود، آن آدمکهایی که همه
وسایل زندگی را از ابتدا به همراه دارند، جدای از هزینه گزافی که برای
خرید آنها پرداخت میشود، از طرف والدین به سختی کنترل میشود،
بنابراین لذت بازی کردن را از کودک میگیرد و دیگر آنکه این حاضر بودن
اسباببازیها، باعث میشود که کودکان، کنجکاوی لازم را در به دست
آوردن و تهیه این وسایل انجام ندهند و به نوعی از خلاقیت و نوآوری کودک
میکاهد.
این عدم تلاش باعث میشود که کودکان در آینده هم همهچیز را آماده و
حاضر بخواهند و انسانهایی پرتوقع، زودرنج، کمتحرک، بدون خلاقیت و یا
شاید هم بیمسئولیت بار بیایند.
مسیحا اسکندری
روانشناس