دلبستگی ایمن و ناایمن

دلبستگی ایمن و ناایمن

میزان دلبستگی یا پیوند عاطفی بین والدین به ویژه مادر با کودک از همان سال های اولیه زندگی مشخص می شود. در واقع دوره کودکی مهم ترین و تأثیرگذارترین بخش از دوران حیات آدمی برای شکل گیری شخصیت فرد محسوب می شود.

یک کودک ۲ ساله با دلبستگی ایمن باید بتواند دقایقی از مادر دور شود و بازی کند بدون این که دچار اضطراب شود و پس از بازگشت مادر ابراز ناراحتی نکند. در صورتی که یک کودک ناایمن با کوچک ترین تغییری که در محیط پیرامونش رخ می دهد، دچار اضطراب شدید می شود و با گریه و سر و صدا جلب توجه می‌کند. این پیوند عاطفی که به نظر بسیار ساده و عادی می آید نقش بسیار مهمی در مراحل بعدی رشد کودک دارد و ریشه امنیت، استقلال و هویت وی را آبیاری می کند. حتی در مواردی کودک قادر به مخالفت کردن با والدین نیست و پدر و مادر از این بابت خوشحال هستند که فرزندی دارند که همیشه موافق است در حالی که این علامت هشدار دهنده است. زیرا یک کودک باید طی مراحل رشد روانی خود از ۲ سالگی به بعد «نه» بگوید. این مخالفت نشانه احساس امنیتی است که دارد بنابراین مخالفت نکردن نشانه احساس ناامنی کودک تلقی می شود.

ویژگی های کودک ناایمن

وابستگی بیش از حد به مادر و یا بی اعتنایی به حضور مادر هیچ یک نشانه خوبی نیست و باعث بروز مشکلات ارتباطی در آینده فرد می شود. کودک ناایمن نمی تواند رشد هیجانی خود را به درستی طی کند و هیجانات خود را مدیریت کند. او شناخت کاملی از هیجانات خود ندارد و قادر نیست به درستی آن را ابراز کند. گاهی منفعل و گوشه گیر می شود و تمایلی به بازی با همسالانش ندارد.

واکنش های هیجانی شدیدی در تعامل با دوستان دارد و در بازی معمولا تند و خشن برخورد می کند. بازی در حضور پدر و مادر را ترجیح می دهد و در غیر این صورت از بازی لذت نمی برد. به همین دلیل این دسته از کودکان خلاقیت کمتری از خود بروز می دهند و به تخیلات طولانی مدت رو می آورند و سعی می کنند ترس و ناامنی خود را با تخیلات خود تغییر دهند.

شهرناز نورمحمدی

روانشناس بالینی

تربیت کودک با قصه

همچنان که "برنوتبلهایم" روانکاو کودک درکتاب «افسون قصه‌ها» می‌گوید؛ ما شاهد ظاهر آرام کودکان هستیم ولی آنها در درون خود با اضطراب‌های فراوان رو به رو هستند که قصه می‌تواند حتی در حل این معضلات به کودک کمک کند.

قصه‌ها، نه تنها سرگرم‌کننده‌اند، بلکه نقش مهمی نیز در تغییر نگرش و در نهایت رفتار کودک دارند و فرصتی برای والدین ایجاد می‌کنند تا موضوع‌های بسیار گسترده‌ای را به فرزندان خود آموزش دهند. مشکلاتی که اغلب ریشه در درک درونی دارند و معمولاً خود را به صورت فیزیکی نشان نمی‌دهند، مانند شب ادراری، ناخن جویدن، انگشت مکیدن و پرخاشگری.
بوسیله قصه به برطرف‌کردن مشکلات کودکان می‌پردازد، نتیجه‌گیری می‌کنیم که کودک با هم ذات‌پنداری با شخصیت‌های داستان می‌تواند خودش را به نوعی از آن حالت که تحملش برایش مشکل است رها کند و با دنیایی که پیش چشم او به‌وسیله قصه ظاهر شده‌است ‌بتو‌اند بسیاری از توانایی‌های خودش را به محک تجربه بگذارد.

ادامه مطلب...

مسیحا اسکندری

کارشناس ارشد روان شناسی عمومی

ادامه نوشته

تصویر بدن و نقاشی آدمک

کودکانی که خود را خوب و خواستنی نمی دانند و از اعتماد به نفس منفی برخوردار هستند، معمولاً کمتر ابراز وجود می کنند و از خودنمایی و تعریف از خود، علی رغم میل درونی شان، اجتناب می کنند. این فعالیت طرحی است که امکان ابراز وجود و تعریف از خود را به کودکان داده و آن ها ضمن احترام به نقاشی خود از طریق تزئین، نصب آن در مکانی که دیده می شود، ذکر قابلیت ها و توانمندی هایشان و قابلیت دیده شدن به شکلی بارز را، پیدا می کنند. برای جذب کودکان به نقاشی می توان بازی های متفاوتی ارائه داد و مثل همیشه خلاقیت والدین نقش بزرگی ایفا میکند. برای مثال میتوانید:

•خطوط پيرامون بدن كودكان را همان طور كه به پشت يا به رو، دراز كشيده، روي كاغذ بكشيد. كاغذ را در جايي روي كف اتاق به صورت ثابت نگهداريد. از كودكان بخواهيد قسمت هاي مختلف بدن خود را روي طرح ترسيم كند. بيني، چشم ها، دهان، ناخن ها، انگشتان، دندان ها، مو، يا ناف.
•آرنج ها، كاسه هاي زانو، چانه، و پاشنه هاي پا، قسمتهای مشکل تری هستند که انتظار داریم کودکان بزرگتر قادر به کشیدن و نامگذاری آن باشند.
•پس از کشیدن نقاشی، از کودکان بخواهید درباره ی نقاشی خود صحبت کنند.
•اگر این فعالیت را با چندین کودک انجام می دهید، می توانید نقاشی ها را کنار هم بگذارید و در مورد تفاوت ها و ضرورت احترام گذاشتن به همدیگر صحبت کنید.
•از آن ها بخواهید در مورد ویژگیهای مثبت خود و مواردی که به داشتن آن افتخار می کنند با سایر افراد دیگر حرف بزنند.
•به آن ها توضیح دهید که چون این تصویرها شکل هر یک از ماست، بهتر است به آن ها احترام بگذاریم.
•پیشنهادهای کودکان مبنی بر چگونگی این احترام گذاشتن به خود را شنیده و از آنها بخواهید آن را نقاشی کنند. مثلاً: نقاشی را قاب بگیرند ـ به دیوار نصب کنند ـ دور نقاشی را گل بکشند و ...

شهرناز نورمحمدی
روانشناس بالینی

مروری به زندگي زيگموند فرويد و نظریه تحلیل روانی وی

فرويد در سال 1856 در شهر فرايبرگ واقع در ايالت موراويا (كه حالا قسمتي از كشور چكسلواكي است) به دنيا آمد. او نخستين فرزند يك مادر بيست ساله و يك پدر چهل ساله بود. خانوادة فرويد به دليل مشكلات مالي يكبار به لايپزيگ و يك بار هم به وين مهاجرت كردند. در اين هنگام فرويد چهار ساله بود تا يكسال پيش از مرگ خود در وين زيست، فرويد در كودكي شاگردي درخشان بود و به دليل علائق ذهني گوناگون در زمان تصميم‌گيري براي گزينش رشته دچار اشكال شد. سرانجام وي تحصيلات خود را در وين در رشتة پزشكي در سال 1881 به پايان رساند و در زمينة اعصاب تخصص يافت. وي براي تكميل تحصيلات خود و دستيابي به جديدترين روش‌هاي درمانگري عصر خود به مراكز بزرگ علمي فرانسه از جمله آزمايشگاه شاركو رفت. او در اين آزمايشگاه مطالعاتي را بر روي بيماران هيستري انجام داد و همين مطالعات بود كه بعدها به مدت سرآغازي براي خدمات بزرگ فرويد در آمد. او از طريق هيپنوتيزم و تداعي آزاد توانست بيماران زيادي را كه دچار هيستري بودند را درمان كند. بجز اين فرويد در نانسي روش‌هاي تلقيني «ليه بو» و «برنهايم» را مشاهده كرد.

سپس به وين بازگشت و به كار قبلي خود يعني آسيب شناسي عصبي ادامه داد. وي در كتاب روش‌هاي تلقين و خود انگيزي به كمك همكارش بروير به ابداع روش جديدي در درمانگري دست زد و آنرا روان تحليل‌گري نام نهاد. در حقيقت اصل اين روش بر جريان روان‌ پالايشگري مبتني است و عبارت است از باز آوردن هيجان‌هاي سركوب شده به سطح هوشياري آزادسازي آنها از راه پالايش. فرويد اين روش را به خاطر برخي از پيامدهاي نامساعد روش هيپنوتيزم و ديگر آنكه روش براي همة عموم مناسب نيست جايگزين كرد. در واقع او با روش تداعي آزاد به بيمار توصيه مي‌نمود، افكار خود را باز بگذارد و هر چيز را همانطور كه روي مي‌دهد يعني بدون كوشش براي منظم كردن و سانسور افكار خود بيان كند.
بروير و فرويد با يكديگر كتابي به نام مطالعاتي دربارة هيستري در سال 1895 منتشر كردند كه تبديل به نخستين كار كلاسيك در نظرية روانكاوي  گرديد. اما از آن پس بروير بخاطر جهتي كه اين پژوهش در بر گرفته بود از فرويد جدا شد تا او به تنهائي درباره اين موضوع جديد به پژوهش بپردازد. فرويد در طول پژوهش‌هاي خود را كاملاً تنها حس كرد و نوشت كه گاهي مي‌ترسيد راه تحقيق و اعتماد به نفس خود را از دست بدهد چرا كه عدة بسياري از دانشمندان و اطرافيانش با نظريات وي به مخالفت پرداختند تا حدي كه اعتقاد داشتند فرويد چنان فرقي با يك فرد منحرف ديوانه جنسي ندارد.
در حدود سال 1901 يعني زماني كه فرويد 45 ساله شده بود از انزواي علمي بيرون آمد و به پژوهش‌هايش ادامه داد. در سال 1905 گروهي از همكاران فرويد در وين و دانشمنداني از ديگر كشورهاي جهان از آن ميان (جونز) از انگلستان و يونگ و بلولر از سوئيس بهمراه آلفرد و آدلر و تعدادي از دانشمندان و نويسندگان جوان به وي پيوستند و تعداد طرفداران فرويد در اولين كنگره بين‌المللي روان تحليل‌گري كه در سالترزبورگ تشكيل گرديده به 42 نفر سيد و در سال 1910 نخستين انجمين روان تحليل‌گري كه رياست انرا «يونگ» عهده‌دار گرديد بيان گذارده شد. در همين زمان فرويد به دعوت «استانلي هال» براي ديدار از دانشگاه «كلارك» پاسخ مثبت داد و اين نخستين گام در راه پذيرفته شدن رسمي جنبش روان تحليل‌گري در جهان بود.
اما در بين سال‌هاي 1911 و 1914 سه نفر از همكاران مهم فرويد يعني «آدلر و استكل و يونگ» به دليل اختلاف نظر از جنبش فرويد كناره‌گيري كردند. در سال 1933 نازي‌هايي كه اطريش را اشغال كرده بودند كتاب‌هاي فرويد را به آتش كشيدند و او سپس در سال 1938 به لندن مهاجرت كرد و در آن شهر آخرين سال زندگي خود را پس از شانزده سال احتضار و تحمل رنج 32 عمل جراحي عليه سرطان سپري كرد. سپس وي در 23 سپتامبر 1939 در سن 83 سالگي در لندن در گذشت وي تا يكماه قبل از مرگ به فعاليت علمي خود ادامه داد.

ادامه مطلب ...

شهرناز نورمحمدی

روانشناس بالینی

ادامه نوشته

نگرش

والدینی صاحب فرزند شدند. آن ها بر این باور بودند که بچه ها در این سنین، نادانند، ناتوانند، نیازمندند، اشتباه کارند و افکار غلط و نادرست فراوان دارند!

پس او را زیر نظر گرفتند و دیدند:او بسیار وابسته است. لجباز و بی ادب است. مدام باید به او بگویند بشین و نکن! متوجه شدند او در کنار این همه خصائص بد، بسیار حسود است؛ چرا که وسائل خودش را به دیگران نمی دهد! حالا که کمی بزرگتر شده است و می خواهد راهی مهد کودک شود فضولیش نیز دو چندان شده است و با سوالهای عجیب و غریب، افکار غلطش را به رخ می کشد. حالا دیگر مطمئن شده بودند که بچه ها نادانند و اشتباه کار! وارد دوره ای شدند و راجع به کودک و دنیای کودکی دانا شدند!

آگاهی را زینت دانایی خود کردند! مطالعه کردند و مشترک مجلات شدند و در گروهای مختلف، عشق بدون قید و شرط را آموختند؛ و پذیرفتند این دوران طلایی را به کمک امکانات، غنیمت شمرند! دوباره به خانه برگشتند و کودک را زیر نظر گرفتند و دریافتند:کودک آن ها لجباز نیست، مستقل است! حسود نیست، مالک اموالش است و فعلاً نمی خواهد آن ها را به دیگران بدهد! فضول نیست، بلکه کنجکاو است و می خواهد همچون عقابی پرواز کند نه این که به مانند مرغی خانگی اسیر مشتی دانه باشد و هیجان پرواز را از خود محروم سازد.

شهرناز نورمحمدی

روانشناس بالینی

بازی درمانی روان تحلیل گری

 بی شک یکی از سبکهای مهم و ارزشمند بازی درمانی ، استفاده از سبک بازی درمانی با محوریت روان تحلیلگری است .
 در بازی درمانی روان تحلیلگری ، درمانگر می کوشد تا از طریق بازی ها و پیش کشیدن موضوعات مختلف به ارزیابی نگرش و رفتار و هیجانات کودک در خلال بازی بپردازد و از این طریق ژرفای اندیشه ، اضطرابها و تنشها و آرزوهای کودک را که با زبان کودکانه اش قادر به انتقال آنها نیست واکاوی نماید و در نهایت به کودک کمک کند تا با خلق دنیایی مجازی و در قالب بازی هیجانات منفی و مثبت خود را از طریق تکرار و باز آزمایی تعدیل کند و به سمت تسکین ، آرامش و درمان خود پیش برود  .

امروزه روانشناسان فراوانی از سبک بازی درمانی روان تحلیلگری و برون -فکنی برای درمان اضطراب ، افسردگی ، ترسها ، مشکلات عاطفی و هیجانی و حتی مشکلات رفتاری کودکان استفاده می کنند

ادامه مطلب ...

شهرناز نورمحمدی

روانشناس بالینی

ادامه نوشته

دنیای عروسک ها

چندین سال است که، کارخانه بسیار معروف عروسک سازی در آمریکا هر 10 سال یکبار عروسکی زیبا با برندی خاص می سازد که گذشت عمر را نشان  دهد...
هنوز بعد‌ از گذشت چند‌ین سال به عروسکم می‌نگرم که برای من یاد‌آور خاطره‌های شیرین و قد‌رت‌های جاد‌ویی است. همیشه با او درددل می کردم...او همدم غم و شادی من بوداما آیا به راستی این فقط خاصیت عروسک من است یا همه عروسک‌ها و آد‌مک‌ها، قد‌رت جاد‌ویی د‌ارند‌ و می‌توانند‌ کود‌کی را به اوج خلاقیت، زبان‌آموزی، مهرورزی، مسئولیت‌پذیری و تخیل‌پرد‌ازی برسانند‌؟عروسک‌ها و آد‌مک‌هایی که از کود‌کی به عنوان نوعی اسباب‌بازی با کود‌کان همراه هند، از چنان خاصیتی برخورد‌ار ند که آنها را از سایر اسباب‌بازی‌ها جد‌ا می‌کند‌. این خاصیت به خاطر آن است که کود‌ک می‌تواند‌ با عروسکش حرف بزند‌ و با او د‌رد‌ و د‌ل کند‌. این صحبت کرد‌ن باعث افزایش گنجینه لغات و جمله‌بند‌ی او شد‌ه و از طرفی موجب تخلیه روانی کود‌ک می‌شود‌. کود‌ک با این اسباب‌بازی خاص، چنان پیوند‌ی برقرار می‌کند‌ که گاه او را فرزند‌ خود‌ می‌پند‌ارد‌، همچون نوزاد‌ی از او مراقبت می‌کند‌، او را می‌خواباند‌، به او غذا می‌د‌هد‌ و او را به گرد‌ش و تفریح می‌برد‌. به این وسیله کود‌ک، مسئولیت‌پذیر می‌شود‌ و روابط اجتماعی را می‌آموزد‌.

ادامه مطلب...

مسیحا اسکندری

روانشناس

ادامه نوشته

بازی در خانه

همواره از سوی مادران جوان این سوال مطرح می  شود که:

چگونه می توان در منزل کودکان را سرگرم کرد ؟

چه بازی هایی موجب پرورش استعدادهای کودک می گردند؟

چه بازی هایی به رشد کودک کمک می  کند ؟

و سولات بی شماری از این قبیل که همگی از علاقه والدین به ایجاد شرایط مناسب برای فرزندشان سرچشمه می گیرد؟
واقعیت این است که برای برقراری ارتباط موثر و مناسب ، والدین باید مجهز به دانش کافی برای این منظور گردند. اگر در خصوص بازی های مادر با کودک آگاهی چندانی ندارید، حتما با مراجعه به یک روانشناس و بازی درمان در خصوص رفع مشکل حاضر تلاش کنید. همیشه بیاد داشته باشید:

هدف اصلی بازی فراهم آوردن لحظات شاد و پرنشاط در منزل  است و در پرتو این لحظات است که ارتباط بسیار صمیمی بین والدین و فرزند برقرار می گردد. در حین انجام این بازیها اهداف ویژه ی دیگری قابل دستیابی هستند از قبیل : پرورش مهارتهای بدنی ، ذهنی ، کلامی ، عاطفی و اجتماعی ؛ افزایش تمرکز و توجه و بسیاری از مهارتها که متناسب با رشد کودک است.

هر کودک آهنگ رشد خود را دارد و هرگز نباید کودکان با یک دیگر مورد مقایسه قرار گیرند . بنابراین علاوه بر ضرورت آگاهی از مراحل رشد کودک ، لازم است بدانیم در هر مرحله از رشد چه فعالیت هایی به کودک کمک می کند تا به سلامت از آن مرحله گذر کند .

دیگر این است که برای بازی با کودک، همیشه ابزار و اسباب بازی های ویژه ای مورد نیاز نیست  و والدین می توانند با وسایل ساده ای که در دسترس همگان قرار دارد و در هر منزلی یافته می شود فعالیتهای جذاب و هیجان انگیزی را تدارک ببینند.این که برای بودن با فرزندتان وقت بگذارید و زمانی را که با آنها بازی می کنید ، با تمام وجود همراهشان گردید.

مسیحا اسکندری

روانشناس

وسواس در کودکان

اختلال وسواس در كودكان به صورت تفكرات مزاحم و تكرار كلیشه وار رفتارهای خاصی بروز می كند كه موجب برانگیختگی و نگرانی آنان می شود. كودك وسواسی خود را از درون تحت فشار می بیند و تصور می كند كه استرس ها و تنش های فكری او از خارج بر وی تحمیل می شوند، در حالی كه نوع تفكر او عامل اصلی این فشارهاست. بر طبق گزارش انجمن روانپزشكان آمریكا تقریباً از هر ۲۰۰ كودك و یا نوجوان، یك نفر دچار اختلال وسواس است. این اختلال به دلیل آن كه توام با درد، ناراحتی و یا بیماری جسمی خاصی نیست، معمولاً تا سنین نوجوانی و جوانی ناشناخته می ماند.

علت وسواس در كودكان چیست؟

روانشناسان و متخصصان علوم رفتاری تاكنون نتوانسته اند علت و زمان دقیق شروع این اختلال را شناسایی كنند، ولی همگی بر این نكته اذعان دارند كه عوامل چندی اعم از: وراثت، روش های تربیتی والدین، ویژگی های خانوادگی، نابهنجاری كاركرد سیستم عصبی و آشفتگی های خلقی در بروز این اختلال در كودكان دخالت دارند. اعضای خانواده و مدرسه باید به این نكته توجه كنند كه بروز این گونه افكار و اعمال به هیچ عنوان تقصیر كودك نیست و كاملاً با افكار عادی كودك تفاوت دارد. برای مثال كودكی كه فكر باز بودن شیر گاز او را به ستوه آورده است، بارها و بارها با امتحان كردن شیر گاز سعی می كند اضطراب و تشویش خود را كاهش دهد، و یا كودكی كه نگران كثیف بودن دست هایش است، ممكن است چندین بار دست های خود را بشوید تا حدی كه پوست دست هایش حساس و قرمز شوند، و یا كودكی كه از درست بودن مشق ها و امتحانش شدیداً مضطرب است، ممكن است بارها و بارها آن را پاك كند و دوباره بنویسد.

...ادامه مطلب

مسیحا اسکندری

روانشناس

ادامه نوشته

کودکان بدخلق و بدرفتار

یکي از مشکلاتی که برای والدين در تربيت کودکان پيش مي‌آيد این است که کودک به علل گوناگوني دچار اختلالات خلقي مي‌شود. اغلب والدين نمي‌دانند دليل اين بدرفتاري‌ها و کج‌خلقي‌ها چيست و گاهي واکنش‌هاي تندي را در پاسخ به اين رفتارها نشان مي‌دهند که باعث تشديد آن رفتار مي‌شود؛ غافل از اين‌که به گفته روان‌شناسان کودک، اگر اين اختلالات خلقي، ژنتيکي نباشد، معمولاً ريشه در رفتار نادرست والدين دارد...کودکان آميزه‌اي از رفتار بزرگ‌ترها و محيط زندگي خود هستند و نبايد آنها را به دليل رفتارهاي بد سرزنش کرد. روان‌شناسان بر اين باورند که در مرحله اول بايد به اصلاح رفتار والدين در قبال کودکان پرداخت و پس از ارايه آموزش‌ها ومهارت‌هاي لازم به آنها، مشخص کرد که علت اختلالات خلقي در کودک چيست تا با کنترل شرايطي که بدرفتاري را تشديد مي‌کند شروع به شخصيت‌سازي در کودکان کرد.

در مقابله با کودکان بدرفتار، والدين به هيچ وجه نبايد رفتار نامناسبي از خود نشان دهند؛ مثلابددهني کودکان يکي از مشکلات والدين است که در بسياري از موارد، خود والدين در بروز آن نقش دارند و کودکان صرفاً از روي تقليد اين الفاظ را به کار مي‌برند. بعضي واکنش‌هاي غلط والدين نيز باعث تقويت رفتارهاي نادرست کودک مي‌شود؛ مثلا لبخند زدن اتفاقي به حرف زشتي که يک کودک دوسه ساله مي‌زند و يا پاسخ مثبت دادن به خواسته‌هاي کودک وقتي که از داد و فرياد و بددهني براي رسيدن به خواسته‌اش استفاده مي‌کند. به اين‌ ترتيب، اين مشکلات رفتاري در کودک نهادينه مي‌شود و او ياد مي‌گيرد تا با داد و فرياد و بددهني به خواسته‌اش برسد.

ادامه مطلب ...

مسیحا اسکندری

روانشناس

ادامه نوشته